مسئله 34 — مناسک حج و ملحقات آن

اگر انسان از کسی طلبی دارد که برای تأمین هزینه حج یا تکمیل آن کافی باشد، در فرضهای زیر حج بر او واجب است: 1. وقت طلبش رسیده و بدهکار حاضر به پرداخت آن باشد. 2. وقت طلبش رسیده و بدهکار بدحساب است و حاضر به پرداخت آن نیست ولی اجبار او بر پرداختن بدهی ـ هرچند با مراجعه به دادگاه ـ ممکن باشد. 3. وقت طلبش رسیده و بدهکار منکر طلب است، اما اثبات و دریافت آن ممکن باشد، یا اثبات آن ممکن نیست ولی دریافت آن از راه تقاص ممکن باشد. 4. وقت طلبش نرسیده ولی بدهکار با رغبت خود قبل از وقت، طلب را می‌پردازد. اما اگر دریافت طلب نیاز به مطالبه داشته باشد و تأخیر تا موعد آن نیز به صلاح بدهکار باشد ـ که غالباً همین طور است ـ مطالبه از بدهکار و حج واجب نیست.