مسئله 963 — نماز

بعضی از مناطقی که عرض جغرافیایی آنها نزدیک به قطب می‌باشد، همچون تعدادی از کشورهای شمال اروپا، وضعیّت افق در آنها به گونه‌ای است که روشنایی پس از غروب خورشید (شَفَق) و روشنایی قبل از طلوع خورشید (فَلَق) در بعضی شب­ها به یکدیگر متّصل می­شوند؛ در این شب­ها، آسمان کاملاً تاریک نمی­شود و پس از رسیدن به حدّی از تاریکی به تدریج از تاریکی آسمان کاسته می­شود و آسمان روشن و روشن­تر می­شود تا‌ آنکه ‌آفتاب طلوع می­کند. در این گونه مناطق، آغاز فجر صادق (اذان صبح) زمانی است که روشنایی و نور به‌طور محسوس زیاد شده و در سطح افق گسترده و پهن شود. شایان ذکر است، ملاک طلوع فجر در این مناطق، هر زیاد شدن نوری نیست، بلکه باید زیاد شدن نور با چشم عادی قابل تشخیص باشد.