مسئله 1208 — نماز

ساقط شدن اذان و اقامه در مورد مسألۀ قبل، شش شرط دارد که عبارت است از: اوّل: نماز جماعت در مسجد باشد و این حکم شامل غیر مسجد نمی‌شود. دوّم: برای آن نماز، اذان و اقامه گفته باشند. سوّم: نماز جماعت، باطل نباشد؛ مثلاً‌ اگر امام جماعت عادل نباشد و مأمومین نیز از این امر اطلاع داشته ‌باشند، اذان و اقامه ساقط نمی‌شود. چهارم: نماز فرد و نماز جماعت در یک جا باشد، پس اگر نماز جماعت داخل مسجد باشد و او بخواهد در بام مسجد نماز بخواند، مستحب است اذان و اقامه را بگوید. پنجم: نماز جماعت و نماز فرد، هر دو ادا باشد. بنابراین، اگر نماز جماعت یا نماز فرد یا هر دو، نماز قضا باشد، اذان و اقامه ساقط نمی‌‌شود؛ البتّه بعید نیست فردی که فرادیٰ نماز می‌خواند اذان از او ساقط شود، هرچند نمازی که می‌خواند نماز قضا باشد.[2] ششم: وقت نماز او و نماز جماعت مشترک باشد، مثلاً هر دو نماز ظهر یا هر دو نماز عصر بخوانند، یا اینکه نماز جماعت، ظهر بوده و او نماز عصر ‌بخواند یا بر عکس؛ امّا اگر نماز جماعت عصر در آخر وقت خوانده شده و صف‌های آن نماز جماعت، به هم نخورده و فرد بخواهد نماز مغرب ادایی در اوّل وقت اذان مغرب بخواند، اذان و اقامه ساقط نمی‌شود.