مسئله 1411 — نماز

فردی که به سبب بیماری،[4] پیری و مانند آن بلند شدن و نشستن روی زمین برای او ضرر قابل توجّه یا مشقّت فوق‌العاده‌ای که معمولاً قابل تحمّل نیست (حرج) دارد، ولی می­تواند نماز را ایستاده بخواند - هرچند با تکیه دادن به دیوار یا کمک گرفتن از عصا، واکر[5] و هرچند با انجام رکوع و سجود اشاره­ای - باید نماز را ایستاده بخواند و نمی­تواند نماز را نشسته بخواند، هرچند بتواند رکوع و سجود را در حال نشسته به‌طور معمول انجام دهد؛ مثلاً اگر فرد مذکور قصد دارد نماز ظهر بخواند، باید تکبیرة الاحرام و قرائت را در حال ایستاده به‌جا ­آورد و چنانچه می­تواند به اندازۀ واجب حدّ رکوع خم شود - هرچند با کمک گرفتن از عصا، واکِر و مانند آن - لازم است به‌طور معمول رکوع را انجام دهد، سپس از رکوع سر برداشته و بایستد و اگر این امر مقدور نیست باید رکوع را با اشارۀ سر انجام دهد؛ سپس برای سجود می­تواند سجده را با اشارۀ سر انجام دهد، ولی چنانچه ممکن است سجدۀ نماز را بر روی میز و صندلی انجام دهد، افضل آن است که روی صندلی نشسته و بر مُهری که روی میز قرار داده سجده نماید و در این حال، قرار دادن دو دست روی میز یا گذاشتن انگشت بزرگ پا بر روی زمین لازم نیست، هرچند احتیاط مستحب است. سپس برای رکعت دوّم - هرچند با کمک گرفتن از عصا، واکر و مانند آن - ایستاده و رکعت دوّم نماز را مشابه آنچه در رکعت اوّل ذکر شد به‌جا می­آورد و از آنجا که نشستن روی زمین برای وی ضرری یا حرجی است، باید در صورت امکان بر روی صندلی بنشیند و تشهّد بخواند و چنانچه نمی­تواند، تشهّد را درحال ایستاده به‌جا آورد.[6] سپس برای رکعت بعد ایستاده و نماز را به کیفیّت سابق ادامه می­دهد و در رکعت چهارم برای سجده و تشهّد و سلام، در صورت امکان روی زمین می­نشیند و اگر ممکن نیست، به کیفیّت سابق عمل می­نماید.