مسئله 1592 — نماز

«کثیر الشک» کسی است که زیاد شک می‌کند؛ یعنی وقتی که حال او را با حال کسانی که در وجود یا عدم وجود عوامل حواس‌پرتی همانند او هستند، مقایسه می‌‌کنیم، آن فرد بیشتر از معمول شک می‌کند. ملاک در تشخیص کثیر الشک، عرف می‌‌باشد و کثیر الشک بودن، اختصاص به کسی که زیاد شک کردن عادت او باشد ندارد، بلکه کافی است که فرد در معرض عادت به زیادی شک باشد و از نمونه‌های کثیر الشک، به عنوان مثال دو مورد ذکر می‌شود: الف. اگر شخص در حالات عادی، سه نماز پشت سر هم بر او نمی‌‌گذرد، مگر آنکه حدّاقل در یکی از آنها شک می‌کند و این حالت، دو مرتبۀ دیگر هم تکرار شود، در شکّ چهارم و بعد از آن، عرفاً عنوان کثیر الشک بر این فرد صدق می‌کند و باید طبق احکام کثیر الشک عمل نماید. به عنوان مثال، اگر فردی در بین سه نماز صبح و ظهر و عصر، تنها در نماز صبح شک کند و در سه نماز بعد از آن یعنی نماز مغرب و عشاء و صبح روز آینده، در نماز مغرب شک ‌‌کند و در سه نماز ظهر و عصر و مغرب روز آینده، در نماز ظهر شک ‌‌کند، پس از آن اگر در نماز عشاء یا نماز صبح یا ظهر روز بعد از آن شک کند، کثیر‌ الشک محسوب می‌شود. بنابراین، به شکّ خویش اعتنا نمی‌‌کند. ب. اگر شخص در حالات عادی، سه نماز معیّن مانند نماز صبح بر او نمی‌گذرد مگر آنکه حدّاقل در یکی از آنها شک می‌کند و این حالت، دو مرتبۀ دیگر هم تکرار شود، در شکّ چهارم و بعد از آن، عنوان کثیر الشک بر فرد مذکور عرفاً صدق می‌کند و به احکام کثیر الشک عمل می‌نماید. به عنوان مثال، اگر فرد در تعداد رکعات یکی از سه نماز صبح روز شنبه تا دوشنبه شک نماید و باز این شک در یکی از سه نماز صبح روز سه‌شنبه تا پنج شنبۀ همان هفته پیش آید و پس از آن، شکّ مذکور در یکی از سه نماز صبح روز جمعه تا یک شنبۀ هفته بعد تکرار شود، پس از آن اگر در نماز صبح روزهای مثلاً دوشنبه یا سه‌شنبه یا چهارشنبه شک نماید، به شکّ خود اعتنا نمی­کند.