مسئله 304 — حج

هر گاه انسان مقداری پول داشته باشد که کفاف هزینۀ حج را می‌دهد، ولی برای تأمین معاش و نفقات خود و خانواده­اش به آن نیاز دارد، یا برای هزینۀ ازدواج، جهیزیّه، خرید منزل یا اثاث منزل و امثال آن بدان احتیاج داشته باشد، طوری که خوف داشته باشد با صرف پول در راه حج، فقیر و تنگدست شود یا می­داند صرف آن پول در مسیر حج موجب می­شود در زندگی به سختی و مشقّت زیاد که معمولاً قابل تحمّل نیست (حَرَج) مبتلا ­شود، حج بر چنین فردی واجب نیست و در غیر این صورت حج بر او واجب است. بنابراین، مثلاً اگر فرد بدون داشتن منزل ملکی یا وسیلۀ نقلیّه، به سختی فوق‌العاده که معمولاً غیر قابل تحمّل است می‌افتد، زمانی مستطیع محسوب می‌شود که علاوه بر داشتن پول منزل یا وسیلۀ نقلیّه، پول رفتن به حج را هم داشته باشد.