مسئله 311 — حج

استطاعت در صورتی حاصل است که راه باز و دارای امنیّت باشد و در مسیر، مانعی از رفتن نباشد؛ بنابراین، اگر راه بسته باشد یا انسان بترسد که در راه، جان یا اموال یا آبروی او از بین برود یا بداند که در راه به مشقّت فوق‌العاده­ای که معمولاً قابل تحمّل نیست مبتلا می­شود (حَرَج)، حج بر او واجب نیست؛[1] ولی اگر بتواند - بدون ابتلا به ضرر قابل توجّه یا حرج - از راه دیگری برود، هرچند دورتر باشد، باید از آن راه برود؛ مگر آنکه آن راه آن قدر دور و غیر معمولی باشد که عرفاً بگویند: «راه حج، بسته است».