مسئله 702 — خمس

فردی که دو نوع کسب دارد مانند اینکه هم تاجر است و هم کارمند و برای هر کدام سال خمسی جداگانه­ای لحاظ نموده، چنانچه حقوق کارمندی خویش را صرف در مؤونۀ تحصیل و به دست آوردن درآمد تجارت - که توضیح آن در مسألۀ «597» گذشت - نماید، لازم است در انتهای سال خمسیِ کارمندی، خمس مبالغ مذکور را بپردازد؛ ولی در این صورت، اگر فرد از راه تجارت درآمدی در اثنای سال کسب نماید، می­تواند معادل آن را از درآمد تجارت کسر نماید؛ مثلاً اگر 5­ میلیون تومان از حقوق کارمندیش را صرف بدهی مربوط به اجاره بهای مکان تجاری و حقوق شاگردانش نماید و در انتهای سال خمسی کارمندی، 10­ میلیون تومان از حقوقش باقیمانده باشد، باید خمس مجموع یعنی 15­ میلیون تومان را بپردازد و پس از پرداخت سه میلیون تومان بابت خمس، پایۀ خمسی شغل کارمندیش 7­ میلیون تومان خواهد بود، حال چنانچه در انتهای سال خمسی تجاری­اش، مبلغ 10­ میلیون تومان درآمد از راه تجارت کسب نموده باشد، ابتدا مبلغ 5 میلیون تومان را کسر نموده، سپس خمس باقیماندۀ درآمد تجاری خویش را می‌پردازد.