مسئله 1108 — کفارات

مواردی که ثابت شدن دیه به جهت «تسبیب در قتل»[1] است، طوری که عرفاً صدق نکند قتل توسّط وی انجام شده، ولی فوت شخص بر اثر عمل او واقع شده باشد، کفّاره بر فرد مسبِّب قتل ثابت نمی­شود؛ مانند اینکه فرد گودالی را در راه­ به سبب نیاز عرفی که برایش پیش آمده، بدون نصب علائم هشدار دهنده یا ایجاد حصار دور آن، حفر نماید و اتّفاقاً شخصی در آن افتاده و بمیرد. امّا اگر فرد به قصد کشتن - مثلاً - حیوانی که آن را از فاصلۀ دور مشاهده می‌کند، چاهی حفر نماید و روی آن را بپوشاند و موجود مذکور در آن افتاده و بمیرد، سپس معلوم شود آنچه از دور دیده، حیوان نبوده و انسان بوده است، عنوان قتل خطایی صادق است و کفّارۀ مرتّبه بر او واجب می­شود. همچنین، اگر حفر چاه و پوشاندن روی آن به قصد کشتن انسان بوده و شخص مذکور در آن بیافتد و بمیرد، از مصادیق قتل عمد محسوب می­شود و در صورت عدم قصاص، کفّارۀ جمع بر فرد واجب می­شود.