مسئله 35 — معاملات

اگر فرد روغنی را که با پیه مخلوط شده، به عنوان روغن خالص بفروشد، معامله چند صورت دارد: 1. مورد معامله عین شخصی باشد؛ مثلاً بگوید: این پنج کیلو گرم روغن را می‏فروشم، این صورت، خود دارای سه حالت است: الف. مقدار پیه در آن زیاد باشد طوری که به آن روغن نگویند؛ در این حالت، معامله باطل است. ب. مقدار پیه کم باشد، طوری که به آن روغن مخلوط با پیه بگویند و به گونه‌ای است که روغن از پیه تشخیص داده نمی‌شود؛ در این حالت، معامله صحیح است، ولی مشتری حقّ فسخ معامله را دارد.[7] ج. مقدار پیه کم باشد، طوری که به آن روغن مخلوط با پیه بگویند و به گونه‌ای است که روغن از پیه تشخیص داده می‌شود؛ در این حالت، معامله به مقدار پیه‌ای که در آن است باطل می‏باشد و پولی که فروشنده برای پیۀ آن گرفته، متعلّق به مشتری و پیه متعلّق به فروشنده است؛ البتّه مشتری می‏تواند معاملۀ روغن خالصی را هم که در آن است فسخ کند. 2. معامله به صورت کلّی در ذمّه انجام شده باشد؛ مثلاً فروشنده 5­ کیلو گرم روغنِ در ذمّه را بفروشد و هنگام تحویل آنچه به عهده‌اش آمده، روغنی که پیه دارد را به خریدار تحویل دهد؛ در این صورت، معامله صحیح است و مشتری می‏تواند آن روغن را پس داده و از او روغن خالص مطالبه نماید.