مسئله 793 — معاملات

مزارعه دو نوع است: الف. مزارعه «معاوضی»؛ این نوع مزارعه، قراردادی است که طیّ آن معاوضه‌ای به صورت ذیل واقع می­شود: - اگر بذر از زارع باشد، مالک، زمین را به وی واگذار می­کند در ازای اینکه زارع عهده‌دار عمل زراعت در مدّت معیّن برای مزارعه شود و کسر معیّنی از محصول نیز مربوط به مالک باشد. - اگر بذر از مالک باشد، زارع عهده­دار عمل زراعت در مدّت معیّن برای مزارعه شود در ازای اینکه مالک زمین را به وی واگذار کرده و کسر معیّنی از محصول نیز مربوط به زارع باشد و زارع حقّ نگهداری و پرورش سهم خویش از محصول را تا انتهای مدّت تعیین شده داشته باشد. بنابراین، در مزارعۀ معاوضی زارع در قبال مالک زمین متعهّد و ملتزم می­شود که در مدّت تعیین شده برای مزارعه، اقدام به فعالیّت زراعی نماید و از طرفی مالک زمین نیز در قبال زارع متعهّد می­شود که وی استحقاق کاشت زراعت در زمین مالک و نگهداری و پرورش سهم خویش از محصول را تا انتهای زمان مزارعه داشته باشد. این نوع مزارعه، مزارعۀ اصطلاحی فقهی است که احکام آن در این فصل بیان می­شود. ب. مزارعه «إذنی»؛ در این نوع مزارعه، مالک به زارع اذن و اجازه می‌دهد که در زمین وی مشغــول به زراعــت شود و در محصــول به دســـت آمده به نسبــت معیّــن - مثلاً نصف، نصف - شریک باشند و مشتمل بر نوعی از معاوضه نمی­باشد.