مسئله 918 — معاملات

اگر بدهکار شک داشته باشد که بدهی خویش را ادا نموده یا نه، همچنان بدهکار محسوب می‌شود؛ مگر آنکه پرداخت بدهی، به دلیل معتبری[1] ثابت شود یا معلوم شود که طلبکار وی را بریء الذمّه کرده است؛ امّا اگر فرد شک داشته باشد که حقّ النّاس مالی بر عهده­اش آمده یا نه و دلیل معتبری هم بر آن وجود نداشته باشد، بدهکار محسوب نمی­شود؛ البتّه، اگر تحقیق در این مورد سهل و آسان باشد، احتیاط واجب آن است که فحص نماید؛ پس اگر فرد به آسانی بتواند با مراجعه به دفتر حسابرسی اموالش، از وجود یا عدم بدهی اطلاع پیدا کند، یا مثلاً در هنگامی که وسیلۀ نقلیّه­اش با وسیلۀ نقلیّۀ دیگری برخورد کرده، بتواند به آسانی با نگاه کردن بفهمد آسیبی به آن وارد کرده یا نه،[2] احتیاط واجب است فحص نماید.