مسئله 1388 — معاملات

رفت و آمد و توقّف در خیابان­ها و پیاده‌‏روهای واقع شده در منازل و مغازه­ها و املاک شخصی مردم که دولت آنها را تملّک کرده و تبدیل به راه نموده است، جایز است؛ البتّه، اگر کسی بداند که جای خاصّی از این راه­ها را، دولت به قهر و بدون آنکه مالکش را با دادن خسارت و غرامت یا آنچه در حکم آن است راضی کرده باشد، تصرّف کرده، حکم زمین غصبی را دارد[1] و هیچ نـوع تصرّفی - حتّی عبور از آن - جایز نیست؛ مگر آنکه اطمینان به رضایت مالکش برای این تصرّف داشته باشد و چنانچه مالک، صغیر یا سفیه یا مجنون (محجور) باشد لازم است ولیّ شرعی او - مانند پدر، پدربزرگ پدری و یا قیّم منصوب از سوی آن دو - را راضی کند؛ حکم مذکور در این مسأله و مسألۀ بعد، شامل باقیماندۀ زمین‌های مذکور که هنوز به صورت خیابان و مانند آن نشده نیز می‌شود.