مسئله 1491 — معاملات

اگر فردی بر شخصی[1] - چه بالغ و چه نابالغ - مسلّط شده و او را حبس نماید، هرچند با این کار گناه کرده و به او ظلم نموده است، ولی عنوان غصب تحقّق پیدا نمی‌کند‌ و بر او ضمان ید - که از احکام غصب است - جاری نمی ­شود. بنابراین، اگر انسان فرد دیگری را زندانی نماید و به وی آسیبی وارد شود که عرفاً مستند به فرد حبس کننده نباشد، مثلاً در مدّت حبس به مرگ طبیعی بمیرد، حبس کننده ضامن نیست. امّا اگر فوت محبوس، مستند به عمل حبس کننده باشد از این جهت که موجب مرگ او شده، ضامن است،[2] هرچند این کار غصب شمرده نمی‌شود؛ مانند اینکه شخصی را در خانه‌ای حبس کند و وی از گرسنگی و تشنگی بمیرد، یا اینکه در تأمین وسایل لازم برای حفظ او از مریضی که به او آسیب می‌رساند کوتاهی نماید و این امر موجب مرگ او شود، یا او را در مکانی حبس نماید که مار دارد و مار او را نیش بزند. این حکم، در مواردی که امور مذکور موجب نقص عضو فرد محبوس گردد نیز جاری است.