مسئله 800 — وقف

اگر فرد مالی را وقف کرده تا درآمد آن مثلاً در موارد ذیل هزینه شود: الف. به نیابت از او نماز و روزۀ‌ قضا انجام شود؛[4] ب. به فقرا و نیازمندان داده شود؛ ج. صرف در عزاداری شود؛ تعیین مقدار صحیح و باطل وقف بستگی به کیفیّت وقف دارد که توضیح برخی از موارد آن در ذیل بیان می­شود: 1. مقصود واقف، تقسیم درآمد به‌طور مساوی بین موارد سه گانه بوده است؛ در این صورت، یک سوّم وقف باطل و دو سوّم آن صحیح است.[5] 2. مقصود واقف، تقسیم درآمد به نسبت­ معیّن دیگری بوده و مقدار نسبت هم معلوم باشد؛ در این صورت نیز مقدار مربوط به وقف بر نفس باطل و بقیه صحیح است؛ مثلاً اگر واقف معیّن کرده 20% درآمد موقوفه برای نماز و روزۀ قضای خودش هزینه شود و 30% به فقرا داده شود و 50% در عزاداری صرف شود؛ 20% وقف باطل و 80% آن صحیح است. 3. مقصود واقف، تقسیم درآمد موقوفه به صورت مختلف بین موارد سه گانه بوده و تعیین مقدار سهم هر مورد به متولّی واگذار شده باشد؛ در این صورت، مقدار حداقلّی (مقدار مورد یقین یا اطمینان) که متولّی لازم است برای غیر مورد وقفِ بر نفس قرار دهد صحیح است و بقیّه باطل می­باشد.[6] 4. مقصود واقف، تقسیم درآمد بر قدر جامع بین موارد سه گانه باشد، بدین صورت که متولّی حقّ داشته باشد تمام مال را به یک مورد اختصاص دهد[7] و حق داشته باشد درآمد را صرف دو یا هر سه مورد نماید؛[8] در این صورت، وقف مذکور باطل است.[9]