مسئله 1102 — وصیّت

اگر فرد نسبت به مالی از اموال خود وصیّتی نماید، ولی به سبب فراموشی یا مفقود شدن وصیّت­نامه و مانند آن،[1] مورد وصیّت (موصیٰ به) در شبهۀ محصوره[2] معلوم نباشد، چند صورت دارد: الف. عناوین احتمالی قابل انطباق بر یکدیگر باشند؛ یعنی بتوان موردی را انتخاب کرد که شامل همۀ عناوین احتمالی بشود، در این صوت لازم است به همین کیفیّت عمل شود؛ مثال1. معلوم نیست وصیّت کرده ثلث مالش صرف «سادات» شود یا «ایتام». مثال2. معلوم نیست وصیّت کرده خانه­اش برای سکونت «طلّاب» استفاده شود یا «فقرا». در مثال اوّل، ثلث مالش به «سادات یتیم» داده شده و در مثال دوّم، خانه در اختیار «طلّاب فقیر» قرار می‌گیرد. ب. موارد احتمالی قابل انطباق بر یکدیگر نباشد، در این صورت مورد وصیّت با «قرعه» معلوم می‌شود؛ مثال1. معلوم نیست وصیّت کرده ثلث مالش صرف «مسجد الف» شود یا «مسجد ب». مثال2. معلوم نیست وصیّت کرده که منزلش به عنوان «مسجد» وقف گردد یا به عنوان «بیمارستان». مثال3. معلوم نیست ثلث مالش باید به «طلّاب مشهدی» داده شود یا «طلّاب نجفی». مثال4. معلوم نیست ثلث مالش باید به «احمد» داده شود یا «محمود». در صورت­های فوق، مورد وصیّت با قرعه معلوم می‌شود.[3] البتّه، اگر وصیّت تملیکی بوده و مردّد بین اشخاص باشد، باید به آنان اعلام نماید، چنانچه همگی وصیّت مذکور را رد کنند یا بعضی قبول و بعضی رد نمایند، مال مذکور ارث محسوب می­شود؛ امّا اگر همگی وصیّت مذکور را قبول کنند، مال مورد وصیّت مردّد بینشان بوده و متعلّق به یکی از آنان می­باشد و چنانچه در تقسیم مال با صلح یا غیر آن توافق نمایند مطابق آن عمل می­شود، وگرنه برای رفع اختلاف و نزاع باید به حاکم شرع مراجعه کنند.