مسئله 996 — نماز

اگر فرد در فاصله‌‌ای از خانهٔ کعبه قرار دارد که با مشاهده می‌‌تواند جهت قبله را به‌طور دقیق تشخیص دهد، مانند شخصی که در صحن مسجدالحرام قرار دارد و خانۀ کعبه را می‌‌بیند، باید مراعات جهت دقیق را بنماید و انحراف عمدی از آن، در حال نماز - هرچند به مقدار کم - جایز نیست. امّا اگر فرد در موقعیّتی قرار دارد که جهت قبلۀ حقیقی را با مشاهده تشخیص نمی‌‌دهد، مانند کسی که از مکان کعبه دور است، چنانچه طوری بایستد که عرفاً بگویند: «رو به قبله نماز می‌خواند»، یعنی مراعات جهت قبلهٔ عرفی را بنماید، کافی است و بین همهٔ نقاط این جهت عرفی که احتمال عقلایی وقوع قبلهٔ حقیقی در آن است مخیّر می‌باشد و تحقیق و پرسش برای دانستن قبلهٔ حقیقی لازم نیست. همین طور، لازم نیست با استفاده از ابزار و وسایل موقعیت یاب - مانند قبله‌نما یا سامانهٔ موقعیت‌یاب جهانی(GPS) یا نرم افزار گوگل ارث (Google Earth) - جهت قبلۀ حقیقی را بیابد یا سمت آن را محدودتر نماید و رعایت همان جهت عرفی قبله کافی است. ولی در صورتی که تحقیق نموده و مطّلع شود قبلۀ حقیقی چند درجه‌‌ای به سمت راست یا چپ انحراف دارد، مثلاً بداند که قبلۀ حقیقی «15» درجه به راست انحراف دارد یا قبلۀ حقیقی حداقل «15» درجه و حداکثر «20» درجه به سمت راست انحراف دارد، هر چند مقدار دقیق آن را نداند، وی نمی‌‌تواند با این حال رو به جهت مستقیم نماز بخواند، هرچند در عرف، ایستادن مستقیم را رو به قبله به حساب آورند. بنابراین، اگر از قبله‌نما یا ابزاری استفاده کرده که دقّت موقعیت‌یابی آن صد در صد دقیق نیست و احتمال عقلایی خطا در آنچه به عنوان قبله نشان می‌دهد، مثلاً در حدود 10 درجه به سمت راست یا چپ وجود دارد، در این صورت ایستادن در نماز به سمتی که عرفاً رو به قبله محسوب شده و اطمینان به مخالفت با قبلهٔ حقیقی نداشته باشد اشکال ندارد؛ ولی نمی تواند طوری بایستد که می­داند قبلهٔ حقیقی آن سمت نیست.