مسئله 49 — معاملات

در احکام ربا، کالاهای ذیل یک جنس به حساب نمی‌آیند. بنابراین، در مواردی که معاوضۀ کالاهای هم‌جنس با هم ربا و حرام است - نه کالاهای غیر هم‌جنس- معاوضۀ این کالاها در برابر یکدیگر، اشکال ندارد: - حبوبات مختلف که صنف و نام متفاوتی دارند؛[5] مانند گندم، برنج، ماش، لوبیا، نخود، عدس و... - نوع وحشی هر حیوان با نوع اهلی آن؛ مانند گاو وحشی با گاو اهلی یا بز وحشی با بز اهلی. - پرندگان مختلفی که هر یک نام و صنف متفاوتی دارند؛ مانند گنجشک با کبوتر. - ماهیان مختلفی که هر یک نام و صنف متفاوتی دارند. - فلزّات مختلف مثل آهن، مس، سرب، نیکل. - گوشت، شیر و روغن حیوانات مختلف با یکدیگر[6] (غیر از گوسفند و بز). پس معاوضۀ «3 کیلوگرم لوبیا» با «2 کیلوگرم نخود» یا معاوضۀ «1 کیلوگرم ماهی سفید شمال» با «2 کیلوگرم ماهی قزل آلا» یا معاوضۀ «2 کیلوگرم شیر گاو» با «1 کیلوگرم شیر گوسفند» یا معاوضۀ «1 کیلوگرم گوشت گوسفند» با «5/1 کیلوگرم گوشت گاو» به صورت نقدی، اشکال ندارد.