مسئله 71 — معاملات

در معاملات، اموری مستحب شمرده شده است؛ از جملۀ آنها موارد ذیل است: - فروشنده در قیمت جنس بین مشتری‌ها فرق نگذارد، مگر به جهت فقر، دین‌داری و تقویٰ و مانند آن. - شیئی را که می­فروشد زیادتر بدهد و آنچه را که می­خرد کمتر بگیرد.[1] - اگر کسی که با او معامله کرده پشیمان شده و تقاضای به هم زدن معامله را نماید، از او بپذیرد؛[2] در روایت نقل شده است «هر کس تقاضای به هم زدن معاملۀ مسلمانی را که پشیمان شده بپذیرد، خداوند متعال در روز قیامت از لغزش‌های او گذشت می‌کند».[3] - در قیمت جنس سخت‌گیری نکند، مگر زمانی که در معرض مغبون شدن باشد.[4] - به نماز اوّل وقت و یاد خداوند متعال اهتمام ورزد. از امام رضا روایت شده که فرمودند: «هر گاه در حال کسب و کار بودی و وقت نماز رسید، تجارتت تو را از نماز باز ندارد، زیرا خداوند مردمی را چنین توصیف کرده و ستوده است: «رِجالٌ لاَ تُلْهیهِمْ تِجارَةٌ وَلاَ بَیْعٌ عَنْ ذِکْرِ اللّهِ وَإِقامِ الصَّلاَةِ وَإیتاءِ الزَّکاةِ یَخافُونَ یَوْماً تَتَقَلَّبُ فیهِ القُلُوبُ وَالْأَبْصارُ»؛[5] مردانی که هیچ تجارت و خرید و فروشی آنان از یاد خدا و نماز گزاردن و زکات دادن باز نمی­دارد و بیمناک از روزی هستند که دل‌ها و دیدگان دگرگون می­شوند. این مردم کاسب بودند، امّا چون وقت نماز می­رسید دست از کسب و کار برمی­داشتند و به نماز می­ایستادند، مزد و پاداش اینان بیش از کسانی است که کاسبی نمی­کردند و نماز می­خواندند».[6] - فرد در ابتدای نشستن برای تجارت، شهادتین و هنگام انجام هر معامله، ذکر تکبیر (اللّهُ أَکْبَر) بگوید؛ - مناسب است فرد ادعیه‌ای را که هنگام ورود به بازار و هنگام نشستن در محلّ کار و هنگام خرید کالا برای تجارت و غیر آن، در این زمینه نقل شده است بخواند.[7]