مسئله 72 — معاملات

در معاملات، اموری مکروه شمرده شده است؛ از جملۀ آنها موارد ذیل است: - فروشنده از کالای خویش تعریف و تمجید نماید. - خریدار کالایی را که قصد خرید آن را دارد، مذمّت نماید. - فرد هنگام خرید و فروش به خداوند متعال قسم بخورد؛ البتّه اگر قسم وی دروغ باشد، مرتکب حرام شده است. - فروشنده معایب کالا را بیان نکند یا آنکه در محلّ تاریک و مانند آنکه عیب کالا در آن پنهان می­ماند، معامله کند؛ البتّه اگر هر یک از این کارها که عرفاً غشّ محسوب شود، حرام می­باشد.[8] - هنگامی که مؤمنی می­خواهد جنسی را بخرد، فرد دیگری داخل معامله او شود، بلکه احتیاط مستحب ترک آن است[9] و این در صورتی است که امید باشد معامله بین آن دو نفر انجام شود؛[10] امّا چنانچه یکی از دو طرف معامله (خریدار یا فروشنده) از انجام آن صرف نظر نماید یا انسان بداند معامله بین آن دو، سر نمی‌گیرد، داخل شدن در چنین معامله­ای مکروه نیست. شایان ذکر است، آنچه در مورد این مکروه ذکر شد، شامل معامله­ای که در آن، جنس به مزایده گذاشته می­شود و فردی قصد دارد آن را به قیمت کمتر و دیگری به بهای بیشتر بخرد، نمی‌گردد. - خریدار بعد از انجام معامله و تمام شدن آن، خواستار پایین آوردن قیمت (تخفیف) کالا گردد؛ البتّه چنانچه فروشنده به این امر راضی نشود، خریدار باید قیمت مقرّر در معامله را بپردازد. - فردی از اهل شهر در امر خرید یا فروش، وکیل بازرگانان و تجّار غریب و ناآشنا، شود؛ بلکه احتیاط مستحب ترک آن است. - از فرد مؤمن بیش از مقدار نیازش سود بگیرد. - در معامله از کسی سود بگیرد که به او وعده داده در آن معامله، به وی نیکی و احسان کند. - فرد، مِلک خود را در حالی بفروشد که نمی­خواهد با پول آن ملک دیگری بخرد. بنابراین، فروختن ملک (مثل زمین، خانه، باغ، بستان) برای خرید ملک، مکروه نیست. - با مردمان فرومایه و پست که خیر و نیکی از آنان دور است، معامله کند. - بین اذان صبح تا طلوع آفتاب (بین الطّلوعین) معامله کند. - فرد قبل از کسبۀ دیگر، وارد بازار شود.