مسئله 172 — معاملات

اگر معامله‌ای که انسان انجام داده، باطل باشد و وی اطمینان به رضایت طرف مقابل (صاحب مال) برای تصرّف در آن - با توضیحی که در مسألۀ قبل ذکر شد - نداشته باشد، واجب است مالی را که از او گرفته، به وی برگرداند؛ امّا اگر مال را برنگرداند، در صورتی که آن را به دیگری بفروشد، معامله­اش فضولی می‌باشد[3] و اگر در نزدش تلف گردد، مانند تلف شدن مال غصبی،[4] باعث ضمان می­شود؛[5] البتّه اگر مالک مال، راضی به تصرّف در مالش به‌طور مطلق (به هر صورت و در هر زمان) بوده و بعد از سپری شدن مدّتی، فرد شک نماید که مالک مال از رضایتش عدول کرده و برگشته یا نه، می­تواند بنا بر رضایت وی گذاشته و در مال تصرّف نماید.