مسئله 963 — معاملات

فروش چک یا سفتۀ صوری به مبلغ کمتر نقدی، چند صورت دارد: الف. مقصود این باشد که فرد مبلغی را به صورت کلّی و مدّت‌دار در ذمّۀ خود بفروشد و عوض آن را هم مبلغی پول قرار دهد (معاملۀ سلف)؛ حکم این صورت در فصل «خرید و فروش»، مبحث «خرید و فروش پول»، مسائل «269 و 270» ذکر شد. ب. مقصود از خرید چک یا سفتۀ صوری همان قرض دادن باشد؛ یعنی فردی که مبلغی پول به دیگری می‌دهد و در عوض یک برگ چک صوری دریافت می‌کند‌، مقصودش قرض دادن مبلغ مذکور باشد. در این صورت، احکام قرض در مورد آن جاری می‌شود که توضیح آن در فصل «قرض» ذکر می‌شود؛ مثلاً اگر فرد با توضیحات فوق 7 میلیون تومان نقد قرض بدهد به شرط آنکه بدهکار یک چک 10 میلیون تومانی شش ماهه بدهد، قرض مذکور که مشروط به پرداخت مبلغ اضافی شده، ربا و حرام است. ج. مقصود، معاملۀ خود برگۀ چک یا سفته باشد که عرفاً مالیّت ندارد؛ چنین معامله‌ای صحیح نیست.[6]