مسئله 1023 — معاملات

اگر کسی به جهت ندانستن مسأله از شخصی ربا بگیرد و پس از اطلاع، جدّاً توبه کند، در این صورت آنچه را در زمان جهل گرفته، برای او حلال است و باید پس از آن، ربا گرفتن را ترک کند. شایان ذکر است، در این حکم فرقی بین جهل به حکم و جهل به موضوع نیست (مثل اینکه نمی‌دانسته ربا گرفتن حرام است یا نمی‌دانسته قرض به شرط دریافت کارمزد رباست یا تصوّر می‌کرده شرط مذکور در ضمن قرض ارزش مالی ندارد و بعد ملتفت ارزش مالی آن شده است). همین طور، آگاه بودن یا آگاه نبودن طرف مقابل (قرض گیرنده) اثری در حکم مذکور ندارد؛[1] البتّه، این حکم (حلال بودن آنچه در زمان جهل گرفته با شرایط فوق) شامل قرض ربوی که به جهتی باطل باشد نمی‌گردد؛ مثل آنکه آنچه قرض داده شده، «طلب» یا «وجه اعتباری» باشد که با توضیحات مسائل «1004 و 1005»، چنین قرضی باطل است.[2]