مسئله 1031 — معاملات

اگر قرض دهنده در ضمن عقد قرض، بر طرف مقابل زیاده­ای را شرط نکند؛ چه به صورت صریح و چه به صورت شرط ضمنی و مانند آن،[4] ولی انگیزۀ وی از قرض دادن دریافت زیادی باشد، چنین قرضی ربا محسوب نمی‌شود؛ مثل اینکه حسن و حسین، هر دو احتیاج به 10 میلیون تومان قرض داشته و علی بخواهد به یکی از این دو نفر قرض دهد؛ امّا از آنجا که علی با توجّه به شناخت قبلی می‌داند یا احتمال می‌دهد حسن علاوه بر بازپرداخت قرض، مبلغی را به‌طور مجّانی به عنوان احسان به وی می‌پردازد، به همین انگیزه به حسن بدون هیچ­گونه شرطی قرض دهد، چنین قرضی، قرض ربوی نمی‌باشد. شایان ذکر است، چنانچه قرض دهنده در ضمن قرض شرط زیادی نکرده، مستحب است بدهکار زیادتر از آنچه قرض کرده است پس بدهد، هرچند گرفتن چنین زیاده­ای برای قرض دهنده مکروه می‌باشد، خصوصاً اگر به همین نیّت بوده است.