مسئله 1547 — معاملات

حکم مذکور در مسألۀ قبل، علاوه بر خرید و فروش، در سایر عقود معاوضی[5] باطل و شبیه آن نیز جاری می­باشد، که از جملۀ آنها موارد ذیل است: الف. اجرتی که شخص اجیر در اجاره باطل می­گیرد. ب. مهریّه‌ای که زن در ازدواج باطل دریافت می­کند. ج. فدیه­ای که مرد در طلاق خُلع باطل می­گیرد. د. حقّ الزحمه­ای (جُعْل) که عامل در جُعاله باطل دریافت می­کند. البتّه، اگر مالی در عقد معاوضی باطل در اختیار طرف مقابل قرار بگیرد که حکم «امانت» را داشته باشد (نه اینکه به عنوان یکی از عوضین به دیگری داده شود)، مانند مال مورد اجاره در اجارۀ باطل یا مالی که قرار است اجیر کاری بر آن انجام دهد، ‌چنانچه آن مال از بین برود (تلف شود) یا نقصی بر آن وارد شود، در صورتی که فرد در نگهداری از آن کوتاهی نکرده و تصرّف غیر مجاز نیز ننموده، ضامن نیست.[6]