مسئله 1456 — بانک‌ها و مؤسّسات مالی اعتباری

اگر بانک­ برای تشویق به سپرده‌گذاری و پس‌انداز (قرض دادن به بانک)، به کسانی که قرعه به نامشان در می‌آید، جایزه ‏دهد، حکم آن از قرار ذیل می­باشد: الف. سپرده‌گذاران، سپرده‌گذاری را مشروط به قرعه‌کشی و اعطای جایزه نکرده باشند؛ در این صورت، اعطای جایزه از سوی بانک و گرفتن آن برای سپرده‌گذاران جایز است؛ البتّه، اگر آن بانک­ دولتی یا مشترک در کشورهای اسلامی باشد، فرد باید برای دریافت و تصرّف در جایزه از حاکم شرع اجازه بگیرد و معظّم له اجازۀ تملّک تمام جایزه را که مطابق با مقرّرات پرداخت می­شود به همۀ مؤمنین داده­اند؛ امّا چنانچه بانک خصوصی باشد، گرفتن جایزه و تصرّف در آن، نیازی به اذن حاکم شرع ندارد. ب. سپرده‌گذاران، افتتاح حساب پس‌انداز (قرض دادن به بانک) را مشروط به قرعه‌کشی و اعطای جایزه نمایند؛ ‌چه اینکه این شرط به صورت صریح در قرارداد ذکر شود و چه اینکه به صورت‌های دیگری که در جلد سوّم، مسألۀ «302» ذکر شد، لحاظ شده باشد؛ در این صورت، چنین کاری جایز نیست و قرضی که سپرده‌گذار به بانک می‌دهد ربا محسوب می­شود و اعطای جایزه از سوی بانک و دریافت آن، به عنوان «وفای به شرط» حرام است[1] و بدون آن جایز است. البتّه اگر بانک دولتی یا مشترک در کشورهای اسلامی باشد، برای دریافت و تصرّف در آن، اجازۀ حاکم شرع لازم است.