مسئله 1489 — بانک‌ها و مؤسّسات مالی اعتباری

واگذاری «امتیاز وام یا تسهیلات بانکی» به شخص دیگر، در ازای دریافت مبلغ معیّنی با رعایت نکات ذیل اشکال ندارد: 1. وام یا تسهیلات ربوی نباشد[1] یا چنانچه ربوی است به شیوۀ مشروع[2] از بانک برداشت گردد؛ 2. این واگذاری خلاف مقرّرات بانک نباشد؛[3] 3. چنانچه امتیاز تسهیلات به شخص ثالث در ازای دریافت عوض واگذار می­شود، جایز نیست شخص مذکور عوض را از تسهیلات دریافتی بپردازد؛ زیرا معمولاً از نظر مقرّرات بانکی مسیر مصرف تسهیلات مانند فروش اقساطی جهات معیّنی است که شامل مورد واگذاری تسهیلات نمی­گردد، بلکه در این صورت باید عوض را از پول دیگری بپردازد؛ البتّه، اگر امتیاز وام قرض‌الحسنه به شخص ثالث در ازای دریافت عوض واگذار می‌شود، چنانچه جهت معیّنی برای مصرف وام مشخّص نشده، جایز است شخص مذکور عوض را از وام دریافتی بپردازد. با رعایت نکات فوق، چنانچه متقاضی امتیاز وام یا تسهیلات اعلام نماید: «اگر صاحب امتیاز وام یا تسهیلات، آن را حسب مقرّرات بانک به و ی انتقال دهد، مبلغ معیّنی را به او بابت حقّ الزحمه (جُعْل) می­پردازد»، اشکال ندارد و قرارداد مذکور تطبیق بر جُعاله می‌شود؛ همچنان که اگر متقاضی وام یا تسهیلات به عنوان «مُصالِح»[4] مبلغ معیّنی را در ذمّۀ خویش به نفع صاحب امتیاز مصالحه نماید، در عوض آنکه وی اقدام به عمل واگذاری امتیاز وام یا تسهیلات حسب مقرّرات بانکی به او نماید و صاحب امتیاز به عنوان «مُتصالح»[5] صلح مذکور را بپذیرد، بر وی واجب می­شود به تعهّد خویش عمل نماید.