مسئله 255 — معاملات

داد و ستد مذکور در نمونۀ فوق، به جهت عدم دریافت تمام قیمت ماشین در هنگام ثبت نام[1] و همین طور معلوم نبودن قیمت قطعی آن،[2] از طریق معاملۀ سلف در هنگام ثبت‌ نام قابل انجام نیست. برای معاملۀ ماشین با این شرایط، دو روش صحیح ارائه می‌شود: الف. استفاده از دو قرارداد «مصالحه و فروش»؛ به این صورت که مشتری مبلغی را نقداً به طرف مقابل (نمایندگی شرکت خودروسازی) مصالحه کند، مشروط بر اینکه وی ماشینی با خصوصیّات معیّن،[3] حدّاکثر تا فلان تاریخ به قیمت بازار آزاد در روز تحویل به او بفروشد، با لحاظ دو تخفیف ذیل: اوّلاً: مبلغی که نقداً مصالحه شد، از قیمت ماشین کسر گردد؛ ثانیاً: درصد معیّنی - مثلاً 5­ درصد از مبلغ پرداختی برای هر ماه - تا روز تحویل ماشین محاسبه و از قیمت ماشین کسر گردد؛ آن گاه طرف مقابل، مصالحۀ مذکور را قبول نماید. پس اگر فرد 50 میلیون نقداً پرداخت کرده و ماشین شش ماه بعد تحویل داده شود و قیمت بازاری آن در روز تحویل 200­ میلیون تومان باشد، باید ماشین در تاریخ مذکور به مبلغ 135­ میلیون تومان به وی فروخته شود.[4] ب. مشتری مبلغی را نقداً به طرف مقابل داده و او را وکیل کند تا پول او را در ساخت خودرو به‌طور مشاع هزینه نماید و مقرّر ‌شود که شرکت خودروسازی حدّاکثر تا فلان تاریخ، ماشینی به نرخ بازار آزاد از طریق یک قرارداد مصالحه به وی واگذار نماید؛ طوری که عوض مصالحه، همان سهم مشاع فرد از خودروهای تولید شده با پول او و نیز سهم مشاع فرد از ثمن فروش خودروهای مذکور به علاوۀ باقیماندۀ قیمت ماشین باشد، که در روز تحویل ماشین یا زمان دیگر دریافت می‌گردد. ضمناً تعیین ارزش سهم مشاع فرد از خودروها و ثمن فروش آنها، به این صورت است که آن سهم به اندازۀ مبلغ پرداختی هنگام ثبت نام، به علاوۀ درصد معیّــنی - مثلاً 5 درصد آن مبلغ برای هر ماه - محاسبه و قیمت‌گذاری می‌شود.